Zapisz się do newslettera!

Chcesz być zawsze na bieżąco z tematyką bloga? Interesuje Cię praktyczna wiedza i jej źródła? Raz w miesiącu przesyłam informację o nowych wpisach z bloga oraz o praktycznych rozwiązaniach pojawiających się problemów. Żadnych obcych reklam.

Share this:

  • Uzupełnienie powyższego pola oznacza zgodę na otrzymywanie od BIDO Piotr Liwszic newslettera jawneprzezpoufne.pl za pośrednictwem wiadomości e-mail. W każdej chwili możesz wycofać zgodę na otrzymywanie Newslettera, choć będzie mi z tego powodu przykro. Masz zawsze prawo do wniesienia sprzeciwu co do przetwarzania swoich danych osobowych (zakładka kontakt), a o reszcie przysługujących Ci praw przeczytasz w polityce prywatności.

Czy znamy cel kontrolnego postępowania sprawdzającego ?

Instytucja kontrolnego postępowania sprawdzającego została opisana w art. 33 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. 2010 nr 182 poz. 1228, tekst jednolity – Dz. U. 2016, poz. 1167, dalej uooin).

Wyjaśnię na początku, nie zagłębiając się w każdy przepis i przecinek, że informacje niejawne (opisane w art. 1 uooin) zgodnie z art. 4 ust. 1 uooin mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmie zachowania w tajemnicy tych informacji.

Nie będę opisywać wyjątków od tej zasady, wskaże tylko że ustawa przewiduje ich kilka, rozróżniając rodzaj materiałów do których można mieć dostęp (m.in. akta sądowe – art. 4 ust. 2 uooin), osobę wydającą zgodę na taki dostęp (m.in. Szef Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej, Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu – art. 34 ust. 5 uooin), osobę która ma zapoznać się z tymi informacjami (m.in. nie przeprowadza się postępowania wobec Prezydenta Rzeczypospolitej, posłów i senatorów, sędziów i ławników – art. 34 ust. 10 uooin).

Wskazać mogę, że zgodnie z art. 21 uooin dopuszczenie do pracy lub pełnienie służby na stanowiskach związanych z dostępem do informacji niejawnych o klauzuli „poufne” lub wyższej może nastąpić po uzyskaniu poświadczenia bezpieczeństwa (wymagane jest także odbycie szkolenia w zakresie ochrony informacji niejawnych).

Poświadczenie bezpieczeństwa uzyskuje się po przeprowadzeniu zwykłego (dostęp od informacji niejawnych o klauzuli „poufne”) lub poszerzonego (dostęp od informacji niejawnych o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”)  postępowania sprawdzającego (art. 22 ust. 1). W ramach postępowania sprawdzającego, a więc ustalenia czy osoba sprawdzana daje rękojmię zachowania tajemnicy, ustala się szereg informacji o osobie sprawdzanej (art. 24 ust. 2 i 3, art. 25 ust. 1, art. 26). Bez pozytywnego zakończenia postępowania sprawdzającego, a więc wydania przez uprawniony organ poświadczenia bezpieczeństwa do określonej klauzuli tajności oraz na określony czas, nie możemy mówić o celach kontrolnego postępowania sprawdzającego.

Jeżeli chcemy zostać dopuszczeni do pracy lub pełnienienia służby na stanowisku związanym z dostępem do informacji niejawnych o klauzuli „poufne” lub wyższej, a takim stanowiskiem jest na pewno szef służby specjalnej, albo wiceminister lub doradza ministra to oprócz posiadania poparcia politycznego musimy legitymować się ważnym poświadczeniem bezpieczeństwa.

Problem pojawia się w sytuacji, w której poparcia politycznego zaczynam nam brakować, a poświadczenie bezpieczeństwa jeszcze nie wygasa, a więc z formalnego punktu widzenia możemy pełnić swoją funkcję dalej.

Wtedy z ratunkiem przychodzi procedura kontrolnego postępowania sprawdzającego opisana w art. 33 uooin. Procedurę tę można uruchomić w przypadku gdy o osobie, której wydano poświadczenie bezpieczeństwa, zostają ujawnione nowe informacje wskazujące, że nie daje ona rękojmi zachowania tajemnicy.

Jak publicznie wiadomo procedurę kontrolnego postępowania sprawdzającego wszczęto m.in. wobec:

  1. generała broni SZ RP Waldemara Skrzypczaka, kiedy we wrześniu 2013 r. pełnił funkcję podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej,
  2. pułkownika Krzysztofa Duszy, który w grudnia 2015 r. pełnił funkcję szefa Centrum Eksperckiego Kontrwywiadu NATO. W tym jednym artykule przypisano Panu B. Misiewicza dwie następujące wypowiedzi: „Wobec pułkownika Krzysztofa Duszy zostało wszczęte postępowanie kontrolne dotyczące certyfikatu dostępu do informacji niejawnych, co oznacza, że musiał został odwołany –  tłumaczył Bartłomiej Misiewicz, szef gabinetu Antoniego Macierewicza”. „ Zostało też wszczęte wobec niego postępowanie kontrolne dotyczące certyfikatu dostępu do informacji niejawnych. Jest to tylko postępowanie sprawdzające, ale ono zawiesza czasowo dostęp do informacji niejawnych, co oznacza że musiał on został odwołany – mówił  Misiewicz.”  Taka sytuacja jest bardzo ciekawa, bo o ile nie ma czegoś takiego jak „certyfikat dostępu do informacji niejawnych” to trudno mi wyobrazić taką sytuację, aby wobec tej samej osoby wszcząć równolegle postępowanie sprawdzające (art. 33 ust. 7 uooin) oraz kontrolne postępowanie sprawdzające (art. 33 ust. 1 uooin). Pierwsze wymienione postępowanie sprawdzające mogę rozumieć jako przeprowadzenie niezbędnych czynności sprawdzających, o którym mowa w art. 33 ust. 5 uooin. Wynikiem takich czynności jest decyzja o wszczęciu kontrolnego postępowania sprawdzającego, albo o jego nie wszczynaniu. Wskazanie, że zawieszono dostęp do informacji niejawnych, może pozwalać na przyjęcia założenia, że doszło jednak do wszczęcia kontrolnego postępowania sprawdzającego;
  3. Pawła Wojtunika, Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w latach 2009 do listopada 2015 r.  W artykule PAP można odnaleźć wypowiedź P. Wojtunika, który „ przypomniał, że postępowanie sprawdzające, które było powodem jego odejścia ze stanowiska, bo z chwilą jego podjęcia utracił dostęp do tajemnic, trwało rok. „Postępowanie było sposobem na błyskawiczną dymisję i zwolnienie miejsca dla nowego szefa CBA” – powiedział. Powiedział, że ABW nie pozwoliła mu na złożenie wyjaśnień w tym postępowaniu.

Jaki jest wspólny mianownik opisanych sytuacji ?

Nie odnoszą się, w żaden sposób do osób, ani motywacji organów uprawnionych do określonych prawnie postępowań (opieram się wyłącznie na informacjach dostępnych publicznie) mogę wprost wskazać, że dzięki uniemożliwieniu osobie sprawdzanej dostępu do informacji niejawnych w przypadku wszczęcia kontrolnego postępowania sprawdzającego (art. 33 ust. 7 uooin) jesteśmy informowani publicznie o wszczynaniu takich postępowań wobec osób piastujących najwyższe stanowiska państwowe.

Na przyszłość pozostawię temat postępowania odwoławczego od powyższych decyzji, ale mogę tylko wskazać, że nie uciekniemy od polityki, bo jednym z organów odwoławczych jest Prezes Rady Ministrów.